Неочекувано откритие: Желките излегуваат од вода и во текот на ноќта

Додека поголемиот дел од луѓето ноќе спијат, некои слатководни желки – од Централна Америка па сè до Азија – тивко излегуваат од водата и се сончаат под месечината. Иако порано постоеле поединечни забелешки за вакво однесување, ново истражување за првпат покажува дека ноќното „сончање“ е многу пораспространето отколку што се мислело. Според научниците, ова можеби е вообичаен, но речиси целосно занемарен дел од екологијата на бројни видови.

Истражувањето го предводел тим од La Trobe University, а резултатите се објавени во списанието Global Ecology and Conservation. Во трудот се документира ноќно искачување и задржување надвор од вода кај шест семејства слатководни желки, регистрирано во Централна Америка, Тринидад и Тобаго, Сејшели, делови од Африка, Азија и Австралија.

Истражувачите првпат го забележале феноменот кај реката Рос во Таунсвил, Австралија. Според нив, најверојатната причина е поврзана со температурата. Во тропските и суптропските предели, водата ноќе може да остане толку топла што на желките повеќе им одговара да излезат на поладен воздух за да ја намалат телесната температура.

„Однесувањето е широко распространето низ еволутивното стебло на желките, но засега се чини дека се јавува претежно во тропските и суптропските области“, посочуваат авторите. Забележано е дека желките ноќе се искачуваат на потонати трупци и карпи и се однесуваат речиси идентично како преку ден.

За да го испитаат феноменот подетално, научници од повеќе земји поставиле камери на местата каде што желките вообичаено се сончаат. Камерите биле инсталирани на 25 локации низ Австралија, Белизе, Германија, Индија, Сејшели, Сенегал, Тринидад и Тобаго, САД и Јужна Африка. Тие биле програмирани да фотографираат на секои две минути, при што се собрани податоци за 29 видови од седум семејства слатководни желки.

Во најголем дел од случаите, желките излегувале од вода кога таа била потопла од воздухот. Сепак, имало и исклучоци. Во Индија, на пример, ноќното сончање било почесто во постудени ноќи, додека во Африка одредени видови повеќе време поминувале надвор од вода во зимските месеци. Причините за овие разлики сè уште не се целосно разјаснети. Можно е на некои места желките да избегнуваат премногу топла вода, а на други да ја користат потоплата ноќна атмосфера за да ја зголемат телесната температура ако водата е студена.

Постои и друга можност – ноќното излегување да не е секогаш поврзано со регулирање на температурата, туку со избегнување предатори или други еколошки фактори.

Без разлика на причината, станува збор за фасцинантен увид во однесување што досега речиси не било систематски документирано. Откритието е особено важно во контекст на климатските промени, бидејќи ваквите навики може да имаат улога во прилагодувањето и опстанокот на желките во услови на сè потопла планета.