Сушата ги прави белите тартуфи во Италија сè поретки и помали

Белите тартуфи, едни од најпознатите подземни габи во Европа, се соочуваат со сè понеповолни природни услови поради високите температури и продолжените сушни периоди. Во италијанскиот регион Пиемонт, особено во околината на градот Алба, годинашната сезона започнала со помали количества и поситни примероци, што повторно го отвора прашањето за влијанието на климатските промени врз шумските екосистеми.

Според извештајот објавен на 3 ноември 2026 година, недостигот од врнежи во јули и август, проследен со високи температури, значително влијаел врз условите за развој на тартуфите во октомври.

Антонио Деџакомо, претседател на италијанскиот Национален центар за проучување на тартуфите, оценува дека сушната и набиена почва придонела за послаб природен принос и пократка трајност на пронајдените тартуфи.

Состојбата е особено значајна бидејќи белите тартуфи зависат од специфични природни услови што не можат едноставно да се заменат со индустриско производство.

Подземна врска меѓу габите и дрвјата

Белиот тартуф, познат под научното име Tuber magnatum, расте под земја и воспоставува симбиотска врска со корените на одредени дрвја.

Оваа врска, наречена микориза, им овозможува на габите да добиваат органски соединенија од растението, додека габните мрежи му помагаат на дрвото да користи вода и минерални хранливи материи од почвата.

Затоа опстанокот на тартуфите не зависи само од количеството дожд, туку и од здравјето на шумата, составот на почвата, влажноста и стабилноста на локалната микроклима.

Продолжените суши можат да ги нарушат овие услови, особено кога почвата се суши и се набива, а високите температури го зголемуваат испарувањето на влагата.

Последиците не се ограничуваат само на една габна врста. Промените во влажноста и температурата можат да влијаат и врз други организми што живеат во шумската почва, како и врз природните процеси од кои зависи здравјето на екосистемот.

Слични предупредувања доаѓаат и од Хрватска

Проблемот не е ограничен на северна Италија. Слични промени забележуваат и собирачите на тартуфи во Хрватска, каде што повеќегодишните сушни периоди влијаат врз нивната распространетост и природниот принос.

Хрватскиот миколог Армин Месиќ од Институтот „Руѓер Бошковиќ“ предупредува дека сушата, недостигот од врнежи и високите температури имаат значително влијание врз количеството и квалитетот на тартуфите.

Според неговите согледувања, се намалуваат и природните подрачја во кои може да се најде белиот тартуф.

Овие предупредувања укажуваат на поширок европски предизвик, но не значат дека видот непосредно е пред исчезнување. За таков заклучок би биле потребни долгорочни и споредливи научни истражувања.

Обновувањето на шумите како можен одговор

Во Пиемонт веќе се разгледуваат мерки за подобрување на природните услови во живеалиштата на тартуфите.

Меѓу нив се обновување на шумите, засадување соодветни дрвни видови, подобро управување со почвата и експериментално наводнување во периоди на продолжена суша.

Пошумувањето може да помогне во намалувањето на температурата на почвата, задржувањето на влагата и ограничувањето на ерозијата. Сепак, резултатите не се непосредни.

На новозасадените дрвја може да им бидат потребни повеќе од десет години пред да создадат погодни услови за развој на тартуфи.

Истражувачите дополнително ја испитуваат улогата на почвените микроорганизми и можностите за избор на дрвни видови што подобро би ги поднесувале повисоките температури и недостигот од вода.

Во меѓувреме, неодамнешните врнежи во делови од Пиемонт донеле одредено подобрување, а собирачите почнале да наоѓаат и поголеми примероци. Тоа покажува дека сезонските услови можат да се менуваат, иако долгорочните климатски ризици остануваат.

Заштитата на тартуфите започнува со заштита на шумата

За разлика од некои видови црни тартуфи, белиот тартуф и понатаму тешко се произведува сигурно и во големи количества во контролирани услови.

Неговото природно појавување останува тесно поврзано со сложените односи меѓу дрвјата, почвата, габите и локалната клима.

Токму затоа намалувањето на приносот не треба да се разгледува само како економски проблем за регионите во кои се собираат тартуфи, туку и како предупредување за промените во природните живеалишта.

Искуствата од Италија и Хрватска покажуваат дека приспособувањето кон климатските промени бара долгорочни инвестиции во зачувувањето на шумите, научни истражувања и подобро управување со природните ресурси.

Заштитата на белите тартуфи, во суштина, е неразделна од заштитата на шумските екосистеми во кои тие природно се развиваат.

Извори

Euronews