Од вселенските мисии до нашите трпези: Храна без конзерванси што трае со години

Зад проектот стојат Домагoj Ткалчец и неговата сопруга Анамарија Поповачки Ткалчец, кои во Дуга Реса развиваат производство базирано на лиофилизација – технологија позната и како сушење со замрзнување.

Во нивниот производствен простор доминираат големи машини од нерѓосувачки челик кои на прв поглед потсетуваат на огромни машини за перење. Но, зад нивниот едноставен изглед се крие процес кој веќе со децении се користи во фармацевтската, прехранбената, па дури и во вселенската индустрија.

Од свежа малина до производ со долг рок на траење

Процесот започнува со внимателен избор и подготовка на свежите производи. Малините, на пример, најпрво се селектираат и мијат, а потоа започнува процесот на замрзнување и сушење.

Кај лиофилизацијата храната прво се замрзнува на многу ниска температура. Потоа, во услови на вакуум, замрзнатата вода од производот преминува директно од цврста состојба во водена пареа, без претходно да стане течност.

На овој начин од храната се отстранува најголемиот дел од влагата – еден од главните фактори за развој на микроорганизми и расипување.

Резултатот е исклучително лесен и сув производ кој, доколку е правилно спакуван и заштитен од влага и кислород, може да има многу подолг рок на траење од свежата храна.

Без потреба од класични конзерванси

Една од најголемите предности на технологијата е што долготрајноста не мора да се постигнува со додавање класични конзерванси. Наместо тоа, стабилноста на производот се добива со отстранување на водата.

Лиофилизираните малини, јагоди и другото овошје го задржуваат својот препознатлив облик и интензивна арома, но добиваат крцкава структура и многу мала тежина.

Кога повторно ќе им се додаде вода, одредени лиофилизирани производи можат во значителна мера да ја вратат структурата што ја имале пред процесот.

Технологија со многу поширока примена

Лиофилизацијата не е ограничена само на овошје. На овој начин можат да се обработуваат зеленчук, месо, готови јадења, млечни производи, билки и други видови храна.

Токму поради малата тежина и долгиот рок на употреба, ваквата храна е интересна за планинари, експедиции, воени потреби, резерви за итни ситуации и патувања каде класичното складирање и ладење претставуваат проблем.

Технологијата е позната и по нејзината примена при подготовката на храна за вселенски мисии.

Сепак, процесот има и недостаток – лиофилизацијата е технолошки и енергетски поскапа од обичното сушење, а самата опрема бара значителна инвестиција. Поради тоа, ваквите производи вообичаено се поскапи од класично сушената храна.

Може ли ова да биде храната на иднината?

Во време кога намалувањето на отпадот од храна и продолжувањето на рокот на траење стануваат сè поважни, ваквите технологии добиваат ново значење.

Свежото овошје кое не може навреме да стигне до потрошувачите има ограничен животен век. Со лиофилизација, дел од таквото производство потенцијално може да се претвори во производ кој може да се складира и транспортира многу подолго.

Токму во тоа сопствениците на малиот погон во Дуга Реса гледаат дел од иднината на храната – производи со долг рок на траење, мала тежина и без потреба од класични конзерванси.

Она што денес изгледа како необичен бизнис од мал хрватски град, всушност е дел од глобален тренд во потрагата по начини храната да се зачува подолго, полесно да се транспортира и да се намали количеството што секоја година завршува како отпад.