Македонија
На Исар–Марвинци откриена античка леарница за железо и стакло стара околу 1.600 години
Новите археолошки истражувања кај Валандово открија остатоци од древна печка за обработка на железо и стакло, која потекнува од IV–V век. Откритието сведочи за занаетчиските активности во античкиот град и открива како просторот, во кој претходно се наоѓала голема јавна бања, добил нова намена во текот на доцната антика.
На археолошкиот локалитет Исар–Марвинци, во близина на Валандово, се откриени остатоци од античка леарница за железо и стакло, кои отвораат нови сознанија за стопанскиот живот и развојот на населбата пред околу 1.600 години.
Откритието е дел од археолошките истражувања спроведени во 2026 година од стручниот тим на Археолошкиот музеј на Македонија.
Остатоците од печката се пронајдени над комплексот на јавната градска бања, кој бил изграден и користен во римскиот период. Според археолозите, леарницата потекнува од IV–V век, кога делови од некогашните јавни градби почнале да се користат за други потреби.
Античката леарница открива ново поглавје од историјата на градот
Пронајдените остатоци од печка за железо и стакло се особено значајни за проучувањето на занаетчиството во доцната антика.
Обработката на металите и стаклото барала посебни технички знаења, соодветни печки и високи температури. Ваквите активности биле важен дел од стопанскиот живот на античките населби.
Положбата на откриената печка укажува дека просторот над некогашната јавна бања добил поинаква намена во подоцнежниот период.
Во истата област археолозите откриле и дел од градба за која се претпоставува дека имала воена функција.
Овие наоди се значајни бидејќи овозможуваат подобро разбирање на промените низ кои поминувал античкиот град во текот на повеќе векови.
Сепак, допрва треба да се утврдат точниот начин на работа на печката, обемот на производството и предметите што можеби биле изработувани на ова место.
Под леарницата откриена голема јавна бања со мермерен базен
Покрај остатоците од леарницата, истражувањата открија и исклучително зачуван дел од јавната бања од римскиот период.
На длабочина од околу седум метри под денешната површина е пронајден базен со димензии поголеми од 4,5 на 2,5 метри и длабочина од над 1,5 метри.
Неговата внатрешност била обложена со повеќе од осум различни видови мермер, поставени врз посебен водоотпорен малтер.
Особено значајно е откривањето на зачуваниот систем за загревање, кој функционирал со помош на печка и движење на топол воздух под подната конструкција.
Досегашните истражувања укажувале на постоење простор за капење со ладна вода. Новите наоди потврдуваат дека по II век бањскиот комплекс располагал и со простории за капење со топла вода.
Откриена е и непосредна поврзаност меѓу бањата и градската цистерна, што дава нови можности за проучување на водоснабдувањето во античкиот град.
Пронајдени монети, скулптури и редок споменик од син мермер
Во текот на истражувањата се откриени и бројни предмети од различни историски периоди.
Меѓу нив се издвојува сребрена монета на Ихнајците, датирана меѓу 500 и 480 година пред нашата ера.
Пронајдени се и бронзени монети од хеленистичкиот и римскиот период, мермерна биста со претстава на воен командант, делови од скулптури и редок споменик од син мермер со посветен натпис.
Разновидноста на овие наоди укажува на долготрајниот живот на населбата и нејзиното значење во различни историски периоди.
Истражувањата продолжуваат во 2027 година
Со годинашните ископувања раководеше кустос-советникот Јане Клековски, заедно со стручен археолошки тим.
Продолжување на истражувањата е предвидено во 2027 година, кога се очекуваат дополнителни сознанија за градбите, нивната намена и различните фази од развојот на античкиот град.
Откривањето на леарницата, заедно со зачуваната јавна бања и бројните археолошки предмети, дополнително го потврдува значењето на Исар–Марвинци како дел од богатото археолошко наследство на Македонија.
Особена вредност има можноста на исто место да се проследат промените во животот на населението — од користењето на големите јавни градби до развојот на занаетчиски активности во подоцнежните векови.
Извори
Археолошки музеј на Македонија – информации за истражувањата на Исар–Марвинци
Радио Валандово
