Свет
ДНК од водата открива како човечките активности го менуваат животот во лагуните
Ново меѓународно истражување спроведено во Албанија покажува дека со анализа на генетски траги во водата може да се следат промените во биолошката разновидност и да се открива влијанието на човековите активности врз чувствителните крајбрежни екосистеми.

Научници претставија нови резултати од истражување на крајбрежна лагуна во Албанија, користејќи современ метод за испитување на ДНК што живите организми ја оставаат во својата околина.
Истражувањето, објавено на 15 ноември 2026 година во научното списание Scientific Reports, покажува дека анализата на овие генетски траги може да открие промени во составот на живите организми, дури и кога тие не можат лесно да се забележат со вообичаени методи.
Водата чува траги од животот
Секој организам остава мали количества генетски материјал во средината во која живее. Кај водните екосистеми, овие траги можат да потекнуваат од клетки, ткива и други биолошки остатоци.
Со земање примероци од водата и анализа на нивната ДНК, истражувачите можат да утврдат присуство на различни групи организми, без да мора непосредно да ги набљудуваат или собираат.
Во новото истражување биле користени повеќе генетски показатели за испитување на ситните еукариотски организми и животинските заедници поврзани со дното на лагуната.
Овој пристап овозможува добивање поширока слика за состојбата на екосистемот.
Човечките активности оставаат препознатливи траги
Истражувачите ги споредувале биолошките заедници во делови од лагуната изложени на различни природни услови и степени на човечко влијание.
Резултатите укажуваат дека близината на урбанизирани подрачја може да биде поврзана со промени во составот на водните организми.
Сепак, научниците нагласуваат дека ваквите резултати не претставуваат непосреден доказ за одреден извор на загадување. За утврдување на причините се потребни дополнителни мерења и долгорочно следење.
Нови можности за заштита на езерата и крајбрежјето
Крајбрежните лагуни се меѓу најчувствителните природни средини. Тие обезбедуваат живеалишта за многубројни организми, придонесуваат за природно прочистување на водата и имаат значајна улога во задржувањето на јаглеродот.
Истовремено, овие подрачја се изложени на загадување, урбанизација, климатски промени и појава на туѓи видови.
Новата метода може да помогне во порано откривање на неповолните промени и во подобро планирање на мерките за заштита.
Ваквите истражувања се значајни и за Македонија, каде што зачувувањето на биолошката разновидност во езерата и другите водни живеалишта претставува долгорочен предизвик.
Извори
Scientific Reports – оригинален научен труд,



