Србија ѝ ја одзеде дозволата на Алта банка и отвори прашања за нејзиното работење во Македонија

Народната банка на Србија на 31 октомври 2026 година донесе одлука за одземање на дозволата за работа на Алта банка АД Белград, поради значително влошување на нејзината финансиска состојба и ризици поврзани со ликвидноста.

Според официјалното соопштение на српската централна банка, на одлуката ѝ претходеле контролни активности насочени кон подобрување на ликвидноста. Регулаторот утврдил дека постои опасност од дополнително влошување на финансиската состојба, со што би биле загрозени интересите на депонентите.

Одлуката предвидува судско именување на Агенцијата за осигурување на депозити за стечаен управник. Според најавата, во рок од седум работни дена треба да се овозможи исплата на осигурените депозити во согласност со српското законодавство.

Зошто одлуката е важна за Македонија

Случајот добива посебно значење за македонскиот финансиски сектор бидејќи Алта банка АД Белград е мнозински сопственик на Алта банка АД Битола, поранешната Стопанска банка Битола.

Според објавените сопственички податоци, српската банка поседува 95,23 проценти од акциите со право на глас во македонската банка, додека преостанатите 4,77 проценти се во сопственост на малцински акционери.

Преземањето беше реализирано во 2025 година. На 10 септември истата година, Комисијата за хартии од вредност одобри понуда на Алта банка Белград за преземање на Стопанска банка Битола. По завршувањето на постапката, македонската банка го промени името во Алта банка АД Битола.

Со тоа беше воспоставена директна сопственичка поврзаност меѓу двете финансиски институции, што денешната одлука на српскиот регулатор ја прави релевантна и за македонскиот банкарски надзор.

Дали одземањето на дозволата во Србија влијае врз македонската банка

И покрај сопственичката поврзаност, Алта банка АД Битола претставува посебно правно лице, регистрирано во Македонија и под надзор на Народната банка на Македонија.

Одземањето на дозволата на нејзиниот мнозински акционер во Србија не значи автоматско престанување со работа на македонската банка.

Алта банка Битола денеска соопшти дека е ликвидна, дека продолжува со редовно работење и дека клиентите имаат непречен пристап до своите средства. Според соопштението, експозитурите и банкоматите функционираат во вообичаен режим, а депозитите на физичките лица се осигурени според македонските законски прописи.

Овие информации претставуваат официјален став на самата банка. За независна процена на нејзината финансиска состојба потребни се актуелни податоци за ликвидноста, капиталната адекватност, изложеноста кон поврзаните субјекти и оценките на надлежниот регулатор.

Прашањето за прекуграничните финансиски трансакции

Дополнително внимание предизвикаа медиумските информации и јавните тврдења за можни трансфери на средства од српската банка кон поврзани субјекти надвор од Србија, вклучително и кон Македонија.

Во јавноста се појавија наводи за забрзани трансакции во периодот непосредно пред одземањето на дозволата. Сепак, достапните информации не се доволни за независно да се потврдат конкретните износи, приматели и правната природа на евентуалните трансфери.

Затоа, овие тврдења не можат да се третираат како докажани финансиски неправилности.

За целосно разјаснување би биле потребни официјални податоци од надлежните регулатори, вклучително и дали имало значајни трансакции меѓу поврзаните банки, дали биле предмет на надзор и дали биле во согласност со важечките прописи.

Кои прашања остануваат отворени

Одлуката во Србија отвора неколку значајни прашања за понатамошниот надзор врз македонската банка.

Првото се однесува на финансиската изложеност на Алта банка Битола кон нејзиниот мнозински акционер и други субјекти од групацијата.

Второто е поврзано со идниот сопственички статус на акциите што ги поседува белградската банка, имајќи ја предвид најавената стечајна постапка во Србија.

Третото прашање е дали новонастанатите околности бараат дополнителни надзорни активности од македонската Народна банка.

Посебно значење има и навременото информирање на јавноста. Во финансискиот сектор, јасните и проверливи информации се важни за одржување на довербата и спречување непотребна неизвесност кај клиентите.

Разликата меѓу регулаторните факти и политичките толкувања

Случајот предизвика политички реакции во Македонија и Србија, но официјалното образложение на Народната банка на Србија се однесува на финансиската состојба, ликвидноста и заштитата на депонентите.

Во својата реакција, македонската Алта банка изнесе и оценка дека случувањата во Србија се поврзани со политички околности. Таквото толкување е став на банката, а не утврдена причина во одлуката на српскиот регулатор.

За објективна процена неопходно е да се разграничат официјално потврдените регулаторни факти од политичките изјави, медиумските наводи и деловните интерпретации.

Финансиската транспарентност останува клучна

Одземањето на дозволата на Алта банка во Србија претставува значаен регулаторен настан со можни последици за сопственичките односи во регионалната банкарска групација.

За Македонија, во овој момент нема основа од самата српска одлука да се заклучи дека Алта банка Битола ја изгубила својата дозвола или дека нејзините депоненти се соочуваат со истите околности како клиентите на белградската банка.

Сепак, сопственичката поврзаност создава оправдан јавен интерес за дополнителни информации за финансиската стабилност, прекуграничните трансакции и понатамошните регулаторни постапки.

Навременото објавување на проверливи податоци од банката и надлежните институции ќе биде важно за разјаснување на состојбата и за зачувување на довербата во македонскиот банкарски систем.