Зошто на некои луѓе математиката им оди лесно, а на други им претставува проблем

Зошто на едни математиката им изгледа како логична игра, а на други како вистинска ноќна мора? На ова прашање научниците одамна се обидуваат да најдат одговор, а според најновите истражувања — причината се крие во сложена комбинација од гени, средина и психолошки фактори.

Професорката Јулија Ковас од колеџот „Голдсмитс“ при Универзитетот во Лондон спровела големо истражување со околу 10.000 парови близнаци — еднојајчени и двојајчени — следејќи ги од раѓање за да се утврди колку генетиката и средината влијаат врз математичките способности. Таа утврдила дека еднојајчените близнаци, кои имаат идентични гени, се многу послични во математичките способности од двојајчените, што укажува дека генетиката има значајна улога. Според неа, генетската предиспозиција сочинува дури 50–60% од способноста за совладување на математиката.

Но, професорката додава дека средината е исто толку важна. Квалитетот на училиштето, поддршката од родителите, па дури и случајни влијанија — како некоја емисија што ќе го разбуди интересот за броевите — можат да ја поттикнат љубопитноста и успехот.

Д-р Иро Ксенида-Дерву од Универзитетот во Лафбор истакнува дека мислите, ставовите и емоциите силно влијаат врз тоа колку добро некој ќе се снајде во математиката. Негативните искуства и коментари дека некој е „лош во математика“ можат да предизвикаат страв или дури фобија, што доведува до избегнување на предметот и уште послаби резултати. Таа објаснува дека стресот ја оптоварува нашата работна меморија, важна за решавање проблеми, што дополнително ја намалува успешноста.

Професорот Брајан Батерворт од Универзитетскиот колеџ во Лондон додава дека сите луѓе имаат вродено чувство за броеви, но кај некои тоа не функционира добро. Тој укажува на нарушување наречено дискалкулија — тешкотија со основни аритметички операции — кое го имаат околу 5% од луѓето. Неговиот тим развива едукативни игри за да им помогне на децата со ова нарушување да го зајакнат бројниот инстинкт.

„Математиката е како ментален ѕид од тули – не можете да прескокнувате тули,“ вели д-р Ксенида-Дерву. „Без цврста основа, секое следно ниво станува потешко.“

Истражувањата на програмата ПИСА покажуваат дека најдобри резултати во математика постигнуваат учениците од Кина, источна Азија и Финска. Според д-р Џенџен Мјао од Универзитетот во Џијангсу, кинеската настава е насочена кон основни знаења и логичко размислување, додека финскиот систем се потпира на висок стандард на образование на наставниците.

Заклучокот е јасен: математичките способности се производ на генетика, средина и искуство. Но, добрата вест е дека со правилен пристап, секој може да ги подобри своите вештини со броевите.