Свет
Во Сибир откриени докази за употреба на канабис во погребни обреди пред 2.800 години
Археолошко истражување на древна скитска гробница во јужен Сибир откри растителни остатоци и хемиски траги во човечка коса, кои укажуваат дека канабисот можеби се користел поради неговите психоактивни својства уште во осмиот век пред нашата ера. Откритието носи нови сознанија за обичаите и верувањата на древните номадски народи.
Меѓународен тим археолози, предводен од научници од Универзитетот во Берн и Институтот „Макс Планк“ за геоантропологија, откри нови докази за употребата на психоактивни растенија во древните општества. Истражувањето, објавено на 5 ноември 2026 година во научното списание Science, се темели на анализи на материјали пронајдени во монументална скитска гробница во Република Тува, во јужен Сибир.
Археолошкиот локалитет, познат како Тунуг 1, се наоѓа во долината Ујук, област позната по големиот број древни погребни могили. Гробницата има пречник од приближно 140 метри и потекнува од почетокот на осмиот век пред нашата ера.
При ископувањата научниците пронашле повеќе од илјада семиња од канабис, како и извонредно зачувани човечки влакна од коса. Радиојаглеродното датирање потврдило дека семињата биле положени во гробницата пред околу 2.800 години.
Особено значајни се резултатите од хемиските анализи на косата. Во неколку примероци биле откриени молекуларни сигнали што одговараат на канабинол, соединение кое може да настане при разградување на THC, главната психоактивна состојка на канабисот.
Истражувачите сметаат дека комбинацијата од растителни остатоци и хемиски траги претставува досега најстар директно датиран доказ за употреба на канабис поради неговото психоактивно дејство.
Древните Скити и нивните погребни ритуали
Скитите биле група номадски народи што населувале големи делови од евроазиските степи. Познати се по коњаничката воена традиција, обработката на злато и сложените погребни обреди.
Гробницата Тунуг 1 припаѓала на припадници на високите општествени слоеви. Во неа археолозите пронашле предмети од бронза, украси, оружје и остатоци од жртвувани коњи.
Во претходните истражувања биле идентификувани остатоци од најмалку 18 коњи, а понатамошните ископувања откриле и дополнителни животински и човечки остатоци. Научниците претпоставуваат дека дел од погребните церемонии можеби вклучувале и човечки жртвувања.
Присуството на канабис во овој контекст отвора прашања за неговата улога во обредите. Можно е растението да се користело за изменување на состојбата на свеста, но засега не е утврдено дали било вдишувано, консумирано преку храна или употребувано на друг начин.
Нови можности за проучување на древните растенија
Откритието има значење и за историјата на одгледувањето и ширењето на растенијата.
Канабисот со милениуми се користел за различни намени, вклучувајќи производство на влакна, масло и други материјали. Меѓутоа, неговата употреба во древните ритуали е потешко да се докаже бидејќи органските остатоци ретко се зачувуваат толку долго.
Во случајот со Тунуг 1, специфичните услови овозможиле да се зачуваат и семињата и човечката коса, што им дало можност на научниците да комбинираат археолошки, хемиски и биолошки методи.
Истражувачите веќе започнале генетски анализи на пронајдените растителни примероци. Според првичните информации, древната ДНК е добро зачувана, што би можело да помогне во реконструкцијата на историјата на припитомувањето и распространувањето на канабисот.
Сепак, дел од научниците предупредуваат дека хемиските траги во косата не можат со апсолутна сигурност да докажат како супстанциите влегле во организмот. Потребни се дополнителни анализи за да се разјасни дали станува збор за директна консумација или друг вид изложеност.
Откритието претставува значаен придонес кон разбирањето на древните култури и нивниот однос кон природните растенија, особено во контекст на верските верувања и погребните традиции.
