Истребувањето на малите цицачи сериозно ги нарушува екосистемите

Историјата постојано ни го повторува истото предупредување: кога од еден екосистем ќе се отстрани клучен вид, последиците можат да бидат катастрофални. Таканаречените „клучни видови“ имаат пресудна улога во одржувањето на природната рамнотежа, а нивното исчезнување предизвикува синџир на негативни промени.

Слично сценарио денес се одвива и на Тибетско-кинеската висорамнина, каде што научниците предупредуваат дека државната политика за истребување на одредени мали цицачи, наводно за заштита на пасиштата, всушност ѝ нанесува сериозна штета на природата.

Политика со спротивен ефект

Од 2000 година наваму, во овој регион се спроведува програма за масовно намалување на популацијата на два вида планински тревојади – плато пика и зокор. Намерата е да се заштитат тревните површини од деградација, но новите научни истражувања покажуваат дека овие животни се всушност „инженери на екосистемот“ и нивното исчезнување го нарушува природниот баланс.

Истражувачите укажуваат дека ваквите мерки не се темелат на целосна анализа на влијанието што овие животни го имаат врз животната средина.

Што е трофичка каскада?

Трофичката каскада е појава при која промената на еден дел од синџирот на исхрана предизвикува низа последици во целиот екосистем. Кога ќе исчезне еден вид, тоа влијае врз растенијата, другите животни, па дури и врз почвата и микроорганизмите.

Природата „знае“ подобро од човекот

Научниците предлагаат сегашната политика на истребување да се замени со природно регулирање на популациите. Наместо масовно уништување, решението лежи во користење на природни предатори и во подобро управување со пасиштата.

Истражувањата покажуваат дека присуството на овие мали цицачи придонесува за поголема разновидност на растенија, подобра распределба на семиња и подобра структура на почвата. Нивните дупки служат како засолништа за птици, влекачи, водоземци и бројни инсекти, што ја зголемува биолошката разновидност.

Глобален проблем, не само кинески

Слични програми за истребување на мали цицачи постојат и во други делови од светот. Во САД, на пример, популацијата на прериски кучиња е намалена за дури 87 до 99 проценти во споредба со нивната историска распространетост – токму поради човечки активности како земјоделство, труење и неконтролирана урбанизација.

Отровите создаваат нови проблеми

Дополнителен проблем е употребата на отрови за уништување на животните. Освен што ги погодува и видовите што не се цел на програмата, со текот на времето се создава отпорност кај животните, што ја прави мерката сè помалку ефикасна.

Истребувањето на малите цицачи исто така ја намалува храната за нивните природни предатори, како лисиците, јастребите, мечките и ласиците. Како последица, овие животни почнуваат почесто да напаѓаат добиток, што доведува до зголемен конфликт меѓу луѓето и дивиот свет.

Одржливо решение

Наместо целосно уништување, научниците предлагаат контрола на популацијата преку природни механизми – поставување гнезда за грабливи птици и намалување на прекумерното пасење на добитокот. Кога тревата е повисока и поздрава, бројот на мали цицачи природно се одржува на стабилно ниво.

Со ваков пристап, можно е истовремено да се заштитат пасиштата, да се зачува биолошката разновидност и да се намалат конфликтите меѓу луѓето и животните – без непотребно нарушување на природниот поредок.