Савана – екосистем на треви и дивина

Саваната претставува биом составен од отворени тревни површини со мал број дрвја. Таа е еден од најпрепознатливите видови на тревни екосистеми, кој се одликува со специфична комбинација на растителен и животински свет.

Постојат два главни типа савани – тропски и суптропски. Тропските савани најчесто се наоѓаат околу екваторот и имаат изразени влажни и суви сезони, што овозможува развој на богата флора и разновиден животински свет. Суптропските савани, пак, се наоѓаат малку подалеку од тропските појаси и имаат поблага клима, со мешавина од треви, грмушки и ретки дрвја.

Клима со силни контрасти

Климата во саваната значително се менува во зависност од сезоната. Во влажниот период температурите се високи, а врнежите можат да достигнат и до 1.200 милиметри годишно. Во сувата сезона, пак, температурите остануваат високи, но врнежите се сведуваат на минимум.

Оваа комбинација од топлина и недостиг на вода создава идеални услови за чести пожари, особено во сувиот период.

Каде се наоѓаат саваните?

Саваните се присутни на речиси сите континенти, освен на Антарктикот. Најголемите и најпознатите се во Африка, особено во областите околу екваторот.

Освен во Африка, савани има и во:

• Австралија
• Централна Америка (Белизе, Хондурас)
• Јужна Америка (Венецуела, Колумбија)
• Јужна Азија

Растителен свет прилагоден на суша

Саваната се карактеризира со треви и ретко распоредени дрвја. Поради ограничените врнежи, високите растенија тешко опстојуваат.

Тревите растат брзо во влажната сезона, а во сушниот период пожолтуваат за да ја задржат влагата. Дрвјата, како баобабот и акацијата, развиле механизми за складирање вода и често ги губат лисјата во сувите месеци.

Честите пожари дополнително влијаат врз изгледот на саваната – растенијата се пониски и отпорни на оган.

Богат животински свет

Саваната е дом на некои од најпознатите диви животни во светот – слонови, жирафи, зебри, носорози, биволи, лавови, леопарди и гепарди. Покрај нив, тука живеат и павијани, антилопи, крокодили, меркати, змии, но и бројни инсекти.

Многу од тревопасните животни се движат во големи стада и мигрираат во потрага по храна и вода. Во отворениот простор, брзината и бројноста се клучни за преживување, бидејќи засолниште речиси и нема.

И предаторите и пленот се потпираат на камуфлажа. Соодветната боја и шари им помагаат да се вклопат во околината – било за напад, било за одбрана.

Пожари како дел од природниот циклус

Пожарите се чест и природен дел од саванскиот екосистем. Во влажната сезона, тие често се предизвикани од громови, додека во сувиот период сувата трева лесно се пали и го шири огнот.

Во некои региони, луѓето користат контролирани пожари за расчистување на земјиштето и за земјоделски активности.