Моќната река Амазон не личи на ниту една друга река во светот. Со својата огромна количина вода ја храни амазонската прашума, изградбата на мостови е речиси невозможна, па дури влијае и на нивото на морето во Карипското Море.
Освен што е најголемиот извор на слатка вода меѓу реките, нејзината геолошка историја, уникатниот жив свет и влијанието врз човештвото ја прават Амазон една од највпечатливите природни појави на планетата.
1. Некогаш течела во спротивна насока
Пред десетици милиони години, Амазон не течела кон Атлантикот, туку кон Пацификот. Подоцна, со издигнувањето на Андите, реката била „принудена“ да го смени својот тек и да потече во насоката што ја знаеме денес.
2. Најголема река во светот по количина вода
Ниту една река не носи толку слатка вода колку Амазон. Секоја секунда, таа испушта огромна количина вода во океанот – речиси една петтина од сета речна вода што завршува во морињата.
3. Втора најдолга река на Земјата
Со должина од околу 6.400 километри, Амазон е втората најдолга река во светот. Единствено Нил е подолг, и тоа за релативно мала разлика.
4. Го крева нивото на морето во Карибите
Толку многу слатка вода се влева од Амазон во Атлантикот, што тоа дури го зголемува нивото на морето во Карипскиот регион. Морските струи ја носат таа вода сè до островите во Карибите.
5. Дом на розовиот речен делфин
Амазон е дом на редок вид розов речен делфин – еден од само неколкуте вистински речни делфини во светот. За жал, овој вид денес е загрозен поради загадување, брани и човечки активности, а во некои области дури се убива и за мамка при риболов.
6. Тука живее и џиновската сом-риба дорадо
Дорадо сомот е една од најголемите риби во реката Амазон – може да порасне и до два метра. Посебно е познат по своите долги миграции, кои се меѓу најдолгите кај слатководните риби.
7. Името доаѓа од грчката митологија
Реката го добила името по Амазонките – легендарните жени-војници од грчката митологија. Првиот европски истражувач што стигнал до реката, Франциско де Орелјана, бил изненаден кога видел жени кои се бореле рамо до рамо со мажите во домородните племиња.
8. Семејство стигнало со кану од Канада
Во 1980 година, татко и двајцата синови тргнале со кану од Канада кон Амазон. По речиси две години и над 19.000 километри, таткото и едниот син успеале да стигнат до реката.
9. Повеќе од 100 брани
Во сливот на Амазон веќе постојат над сто брани, а се планираат уште многу. Иако произведуваат електрична енергија, тие сериозно го нарушуваат природниот баланс и рибниот свет.
10. Ниту еден мост не ја преминува реката
Иако милиони луѓе живеат покрај Амазон, нема ниту еден мост што ја преминува реката. За време на дождовната сезона, нивото на водата може да се покачи и за повеќе од девет метри, а бреговите стануваат нестабилни. Затоа, реката главно се преминува со чамци.
11. Поминува низ четири држави
Амазон тече низ Бразил, Перу, Колумбија и Венецуела, при што најголемиот дел се наоѓа во Бразил. Нејзиниот слив, пак, опфаќа уште повеќе земји во Јужна Америка.
12. Тука завршуваат 40% од водите на Јужна Америка
Речиси половина од сета слатка вода што паѓа како дожд на континентот на крај завршува во реката Амазон. За време на дождовната сезона, реката се излева и драстично ја зголемува својата широчина, создавајќи огромни поплавни подрачја.
